Anton Hoeks met een drietal delen uit zijn omvangrijke 'boekwerk', naast hem in de doos. Foto: Henri Walterbos

Anton Hoeks met een drietal delen uit zijn omvangrijke 'boekwerk', naast hem in de doos. Foto: Henri Walterbos

Henri Walterbos

‘Hoe meer je vindt, hoe leuker het wordt’

Cultuur

ZWOLLE - Nog nooit had hij iets gedaan met stamboomonderzoek. Negen jaar geleden begon Anton Hoeks (79) de geschiedenis van Reirinck, voormalige boerderij, café en brouwerij, nabij het kruisbeeld aan de Oude-Winterswijkseweg in Zwolle, aan de hand van een stamreeks inzichtelijk te maken. Het resultaat hiervan is 11 gebonden delen plus een bijlage, bijna 2500 bladzijden, bovendien rijk geïllustreerd.

Door Henri Walterbos

Over het waarom
“Reirinck is een van de oudste namen (toponiemen) onder Zwolle. De boerderij en familie hebben allerlei raakvlakken met Zwolle en de ruime omgeving. Mijn echtgenote Ria Hoeks - Smit is een kleindochter uit de laatste generatie bewoners/eigenaren in de rechte lijn van de boerderij. Doordat 18 jaar geleden de zaak van ons werd voortgezet door onze dochter en schoonzoon kreeg ik de tijd, maar vooral ook omdat ik de beschikking had over vele originele oude documenten, waaronder één zelfs in perkament uitgevoerd. En omdat ik de medewerking heb gehad, als klankbord, van Sebastiaan Roes, Prof. Dr. Mr. afkomstig uit Groenlo, verbonden aan de Radboud Universiteit in Nijmegen. De eerste kennismaking met hem was, in mijn herinnering, doordat hij me het boek van zijn hand ‘De boerderij Groot Antink van de familie Geerdinck in Groenlo en het rampjaar 2007’ toestuurde.”

‘Boerderij en
familie Reirinck
hebben allerlei
raakvlakken
met Zwolle
en ruime
omgeving’


Bronnen
Hoeks putte uit diverse bronnen. “De belangrijkste bronnen waaruit ik geput heb zijn de historische archieven van het Erfgoedcentrum Achterhoek en Liemers in Doetinchem, stadsarchieven, bijvoorbeeld van de Stad Amsterdam, Delpher krantenarchieven, gerechtelijke archieven van de Gerichten van de Heerlijkheid Borculo, zoals protocollen van processen en vele historische informatie van aanverwante families, waaronder fotomateriaal en stamboomgegevens van wijlen Thomas Weyn Banningh uit Groenlo. En natuurlijk de verhalen uit de mond van vele familieleden bij onze bezoeken aan hen, tot in Brabant toe. Hoe meer je vindt, hoe leuker het wordt.”

De naam ‘Reirinck’ is op vele manieren gespeld in de loop der eeuwen. “De oudst bekende is die van de eerste loot uit de stamboom die we waarschijnlijk hebben gezien, ‘Reynerdynck’. Het betreft hier Engelbert Reynerdynck, volgens schatting geboren rond 1445/1450 en genoemd in een gerechtelijk proces naar aanleiding van een borgstelling voor een verstrekte lening.”

Eigen aanpak
Hoeks pakte de klus op zijn eigen manier aan. “Het verschil van mijn aanpak met die bij de gebruikelijke genealogieën is dat ik veel achtergrondinformatie heb trachten te achterhalen, waarin melding gemaakt wordt van het feodale stelsel. Informatie over de verschillende sociale klassen binnen de boerenstand. Wat betreft de horecasector, waarin Reirinck zeker vanaf het midden van de achttiende eeuw opereerde, heb ik een behoorlijke inkijk kunnen geven in de horeca- en de brouwerijgeschiedenis van Groenlo en de plaats daarin van de brouwerij van Reirinck, ‘De Gouden Knoop’. De brouwerij bestond van circa 1756 tot 1910, toen de klandizie van Reirinck werd overgenomen door de familie de Groen van brouwerij De Klok in Groenlo. Interessant in deze sector is de belangrijke positie van de reeds lang in Groenlo uitgestorven familie Hackenbroeck geweest. Vooral op het punt van de vraag wie de grondlegger is geweest in Groenlo van de brouwerijcultuur. Er is in een zeer vroeg stadium een familierelatie geweest tussen de befaamde familie Cuyper (grondlegger Grolsch, HW) en deze familie Hackenbroeck.

De Hackenbroecks bezaten in de (eind-) zestiende- en zeventiende eeuw een aanzienlijk gedeelte van de handel in de horecasector. Zowel van de brouwerijen als de logementen en tapperijen. Zij bekleedden de belangrijkste posities op het gebied van de heffing- en inning van de accijnzen op alcoholische dranken. Groenlo kende in de periode van de zeventiende eeuw meerdere brouwerijtjes. De gehele branche, van brouwerij tot en met tapperij, werd gerund door enkele families, waarin Hackenbroeck een vooraanstaande positie bekleedde. Daarnaast natuurlijk de familie Cuyper, maar ook de Harperincks en de Ter Bochts. We ontdekten ook dat de naam ‘De Pauw’ al wel twee eeuwen bestaan heeft in Groenlo. Reirinck is op vele manieren vervlochten geweest met de Groenlose horecasector. Met name door de familierelatie met een mede-eigenaar van De Klok, de familie Harperink, die uit de familie Reirinck-Florijn van destijds boerderij Marvelde zijn bruid haalde en door de nauwe familierelatie met de familie Stortelaar uit Groenlo.” 

‘We ontdekten
ook dat de
naam
‘De Pauw’
al wel twee
eeuwen
bestaan heeft
in Groenlo’


Allodiaal boerenerf 
“Reirinck heeft al vroeg in de zeventiende eeuw als allodiaal boerenerf (de oudste rechtsvorm van een boerderij die reeds van Germaanse oorsprong is, HW) een zekere zelfstandige positie gehad, in afwijking van vele leen-of pachtbedrijven. Door diverse huwelijken op niveau met de Duitse term ‘Ebenbürtig’ aan te geven, steeg de maatschappelijke positie. Voorbeelden hiervan waren de kruishuwelijken, met een huwelijk van twee koppels broer en zus op dezelfde dag rond 1811, tussen de familie Reirinck en de familie Nienhuis uit Lintvelde onder Beltrum, het huwelijk van een dochter Reirinck met een heer Klumper uit Groenlo en het huwelijk tussen de weduwe Reirinck-Harbers en een heer Stortelaar. Reirinck kreeg hierdoor bijvoorbeeld gedurende decennia, samen met Wissink uit Zwolle, het beheer van de school in Zwolle. De school was toen eigendom van de Marke van de buurtschap Zwolle. Het archief van Reirinck bevat bijvoorbeeld een rekening van een schilder uit Groenlo voor het opnieuw vergulden van de haan op de toren van de school.”

Verhoudingen
“De ligging van Zwolle ten opzichte van met name de Havezathe Marhulsen heeft in de loop van eeuwen vele conflicten gegeven. In een later stadium onder de familie Batenburg zijn de verhoudingen beter geweest. Het feit dat Zwolle en dus ook Reirinck tot ‘De Heerlijkheid Borculo’ behoorde, heeft dat Reirinck waarschijnlijk ook de gelegenheid gegeven een eigen brouwerij op te zetten, los van de diverse brouwerijen in Groenlo. De Heerlijkheid zal er voordeel van gehad hebben vanwege de accijnsopbrengsten.”

Inzage
Het is niet de bedoeling het omvangrijke boekwerk uit te geven. “We hebben twee exemplaren beschikbaar ter inzage voor geïnteresseerden. Dit kan gedurende twee maanden lang, op afspraak. Een afspraak maken kan door middel van een mail naar antonenriahoeks@gmail.com, of Whatsapp 06-3037 4555. Bij voorkeur graag aangeven om welk gedeelte van de (familie-) relatie de interesse gaat. Dan zal contact worden opgenomen.”                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                        

De voorpagina van deel 1.

Advertenties doorgeplaatst vanuit de krant