Smijtende bisschop

Op een van de nieuwssites las ik een artikel over het strafproces van een drugscrimineel. Interessant vond ik, vooral ook de argumentatie van deze man waarom hij veel mensen voor zich had werken. “Drugsmokkel maakt mij rijk”, zo verklaarde hij. Ik moest het twee keer lezen, want had hij het nou over een vrouw die hem rijk maakte, of bedoelde hij het smokkelen van drugs? Heel eerlijk: ik denk het laatste...

Had ik deze zin gehóórd, dus niet gelezen, dan lag de betekenis van wat hij zei volstrekt voor de hand. Drugsmokkel, in het Nederlands noemen we dat een bommelwoord, een Nederlands woord dat op verschillende manieren kan worden uitgesproken of gelezen. Het woord is afgeleid van het bekende voorbeeld bommelding.

Bij gesproken taal is de klemtoon erg belangrijk. Klemtonen doen ertoe. Wanneer klemtoon op het verkeerde deel van een woord wordt gelegd, dan verandert de betekenis. Dit leidt soms tot grappige of soms verwarrende situaties, maar het kan ook tot misverstanden leiden.

Stuur je je lief het appje Ik hou van jou, dan kan dat zinnetje op drie verschillende manieren worden uitgelegd:
- Ik hou van jou, zij niet.
- Ik hou van jou, ik vind je niet stom, integendeel!
- Ik hou van jou, niet van Truus, Toos of Thea, maar van jóú!

Of de zin Ik heb het niet gedaan:
- Ik heb dat niet gedaan, maar zij.
- Ik heb dat niet gedaan, écht niet, geloof me nou!
- Ik heb dat niet gedaan, of dacht jij van wel?
- Ik heb dan niet gedaan, al had ik er wel zin in!

Als er in een geschreven zin ook nog eens ongelukkig afgebroken wordt, dan wordt het helemaal lastig om te begrijpen wat er wordt bedoeld, bijvoorbeeld opera-tietje in plaats van operatie-tje. Of de (s)mijter van een bisschop... bisschopsmijter. Ja ja mensen, het is me wat! Goed uitleggen wat je bedoelt, duidelijk zijn in je boodschap, dat is het credo. Al blijven dergelijke misverstandjes – zeker voor taalliefhebbers – altijd leuk, helemaal als de elfde van de elfde weer is geweest, dan barst de carnavalshit weer los met menig carnavalshit...