Eerlijk en oprecht

Ook ik kijk – net als zovelen – zo nu en dan naar de mannen van Vandaag Inside. Toegegeven, soms gaan de discussies en grappen wat ver, maar dat is hun handelsmerk. Onlangs ging de discussie over mevrouw Faber, minister van Asiel en Migratie. Het is een lastige discussie, gevoelig en nooit is iedereen het eens met elkaar. Een deel van het debat waarover de heer Derksen het had, heb ik ook gezien. Mevrouw Faber had het over het gegeven dat de grenzen bewaakt gaan worden om zo veel als mogelijk instroom van asielzoekers tegen te gaan. ‘Hiervoor zijn ongeveer vijftig mensen fysiek en lichamelijk beschikbaar’, zo verklaarde ze.

Taalkundig is hier sprake van een tautologie: fysiek en lichamelijk betekenen hetzelfde, zijn synoniem aan elkaar. In de meeste gevallen gaat het om een combinatie van twee woorden van dezelfde woordsoort, bijvoorbeeld twee zelfstandige naamwoorden, twee voegwoorden of twee bijvoeglijke naamwoorden. Als beide woorden een vaste combinatie vormen, is er geen sprake van een fout, bijvoorbeeld schots en scheef. Deze twee woorden zijn onlosmakelijk aan elkaar verbonden en daarom is de tautologie niet fout. Ze worden dan een stijlfiguur genoemd.

Maar en echter daarentegen door elkaar gebruiken is wel fout. “Ik heb mijn elektrische fiets op laten voeren, maar ik merk er echter weinig van.

Want en immers betekenen ook hetzelfde, dus deze twee woorden combineren, is ook fout. “Wij waren echt heel blij, want we hadden immers een mooi prijsje in de loterij gewonnen.”

Combinaties als deze zijn fout en worden een stijlfout genoemd.

Zo zijn er talloze combinaties te noemen: enkel en alleen, nooit of te nimmer, tevens en ook, afgemat en uitgeput, eenzaam en verlaten enzovoort. Over het laatste voorbeeld valt trouwens te twisten, want je hoeft niet verlaten te zijn om je eenzaam te voelen, noch hoef je eenzaam te zijn als je verlaten bent.

Hoe dan ook, of het nou fout is of niet, een tautologie is een herhaling van hetzelfde, keer op keer, steeds weer opnieuw!